2. Lichaam of geest? (oud)

Sinds dat de mens begon na te denken over de vraag “wat is de mens?” is er ook nagedacht over de vraag “heeft de mens een lichaam, of een geest, of allebei?”. Het idee dat er twee verschillende dingen zijn, lichaam en geest, heet dualisme. De mens heeft volgens de dualist zowel een lichaam als een geest en deze werken op de één of andere manier met elkaar samen. Bijvoorbeeld jouw geest denkt: ik wil mijn arm optillen, en vervolgens gaat in jouw lichaam je arm omhoog. Er zijn ook filosofen die denken dat lichaam en geest één zijn, bijvoorbeeld dat wat wij “de geest” noemen alleen maar processen in je hersenen zijn. Deze opvatting heet monisme.

Onderzoek

Plato zei “het lichaam is de gevangenis van de ziel”. Wat bedoelt hij daarmee, denk je? Waarom zie je aan deze uitspraak dat Plato een dualist is? Wat ben jij, denk je, een lichaam of een geest? Of allebei?
Een goede manier om uit te vinden hoe je hier over denkt, is door na te denken over de vraag wat er met je gebeurt als je doodgaat. Als je denkt dat de ziel doorleeft als je lichaam dood gaat, denk je blijkbaar dat je lichaam en je ziel iets anders zijn.

Voorbeeld: orgaandonatie
Wanneer bepaalde belangrijke delen van je lichaam niet goed werken, bijvoorbeeld je longen, kan het zijn dat je nieuwe longen krijgt. Die longen zijn dan van iemand anders geweest, die andere persoon is overleden en heeft gezegd dat zijn of haar longen opnieuw gebruikt mogen worden. Dit gebeurt in het filmpje bij Eline.

Onderzoek

Wat zegt orgaandonatie over wie je bent? Ben je nou je lichaam, of je geest, of allebei? En als je een beetje je lichaam bent, geef je dan een stukje van jezelf weg aan iemand anders? Als Eline nieuwe longen krijgt, is ze dan na de operatie iemand anders? Waarom wel of waarom niet?

Verdieping

kkb identiteitstheorie.jpg

Dick Swaab is een wetenschapper die onderzoek doet naar de hersenen van de mens. Hij heeft een boek geschreven waarin hij zegt dat de mens zijn hersenen is. De ziel bestaat niet. Alles wat wij doen, denken, willen, dromen, komt door processen in onze hersenen. Wij zijn alleen maar onze biologische hersenen en verder niets. Er bestaat dus ook geen vrije wil.

Hoe denk jij hier over? Ben je zonder je hersenen nog iemand, of niet? Of zit je ziel in de hersenen?