Hoe werken emoties?

Wat is?      Voorbeeld      Onderzoek      Verdieping

Question 2 blauw Wat is?

Je lijf reageert
Foto 10Emoties zijn een reactie van je lichaam op wat er gebeurt. Je voelt ze. Dat komt doordat je lichaam stoffen maakt. Angst en boosheid voel je bijvoorbeeld omdat je lichaam opeens veel van de stof adrenaline maakt. Een hormoon dat je heel alert maakt. Zowel je geest als je spieren. Bij grote woede versnelt je hartslag en stroomt er extra bloed naar je wangen en vuisten: je bent klaar om te vechten of schreeuwen.

Bij blijheid en verrassing stijgen de concentraties van de stof serotonine in je hersenen. Die zorgen voor een prettig gevoel, een soort beloning. Bij schaamte stijgt de bloedtoevoer naar het hoofd waardoor je kan gaan blozen. Bij groot verdriet of ontroering stroomt er water naar je ogen. Zoveel dat het als druppels over je ooglid valt: je huilt!

voorbeeldVoorbeeld

Emotionele chemie
Hoe en welke stoffen precies betrokken zijn bij onze emoties is niet helemaal duidelijk. Dat is heel complex. Maar we kennen er wel wat, een paar voorbeelden:

Adrenaline – Wellicht heb je wel eens van deze stof gehoord? Adrenaline is een hormoon dat gemaakt wordt in de nieren en sommige zenuwcellen. Het komt snel vrij bij schrik, stress en woede. Het laat je bloeddruk en hartslag stijgen. Je pupillen worden groter, je ademhaling versnelt, en je handpalmen gaan zweten. Ook je gevoel van tijd verandert: gebeurtenissen lijken trager te verlopen waardoor je sneller kan reageren. Sommige mensen houden van adrenaline. Zij zoeken de snelste achtbaan op om een adrenaline kick te krijgen.

Foto 11

XTC – Sommige stoffen geven een geluksgevoel. Ecstasy, afgekort als xtc, is een bekende. Een xtc-pilletje maakt je blij. Je voelt je op je gemak en alle mensen om je heen lijken vriendelijk, aardig en vrolijk. Dit komt doordat xtc bepaalde hersencellen prikkelt. Maar het gelukzalige gevoel verdwijnt als het pilletje is uitgewerkt. De kans bestaat zelfs dat je je juist extra somber voelt als de pil is uitgewerkt. Ook kan je er aan verslaafd raken en als je teveel neemt, is het gevaarlijk. Xtc is daarom een drug en het is verboden de stof te maken en te verkopen.

Knuffelhormoon – Vrouwen hebben een ‘knuffelhormoon’, een stofje genaamd oxytocine. Wanneer ze iemand aankijken, knuffelen of met iemand vrijen, maken de hersens het stofje aan. Oxytocine zorgt ervoor dat je warme gevoelens krijgt voor degene die dichtbij je is, het geeft een gevoel van vertrouwen en verbondenheid. Stel je voor dat het in de toekomst in een aftershave verwerkt wordt? Dan worden vrouwen (net als in veel reclames) echt op slag verliefd. Bij mannen is overigens een vergelijkbaar hormoon, dat heet vasopressine.

Foto 12

Endorfines – Fanatieke hardlopers voelen zich gelukkig als ze aan het rennen zijn. Er is zelfs een woord voor: runners high (de renners kick). Bij het lopen maken de hersenen endorfines, stoffen die pijn onderdrukken en een gevoel van geluk geven. De hersenen belonen zo de renner voor zijn of haar grote inspanning. Maar endorfines komen ook vrij bij minder gezonde acties zoals gokken, bungeejumpen en chocola eten. Daar kun je ook aan verslaafd raken.

zoek-verdieping oranje Onderzoek 

Boze meisjes snoepen minder

Foto 13Psychologen van de Universiteit van Tilburg ontdekten dat boze meisjes minder snoepen dan boze jongens. Honderd kinderen op een middelbare school moesten de helft van een puzzel maken. Er werd verteld dat een andere scholier de andere helft zou maken. Tweetallen die de puzzel goed oplosten kregen samen 100 euro. De tweede puzzelaar mocht het geld verdelen.

In werkelijkheid was er geen tweede puzzelaar, maar verdeelden de onderzoekers het geld. Sommige kregen netjes de helft: 50 euro. Anderen maar een tientje. Daarna moesten de kinderen nog een vragenlijst invullen over het experiment. Als dank voor hun medewerking stond er een schaaltje M&M’s en wat zoute stengels waarvan ze konden pakken.

Jongens die 50 euro hadden gekregen aten evenveel als jongens die 10 euro hadden gekregen, en ze snoepten sowieso meer dan de meisjes. Bij de meisjes was er wel een verschil. De meisjes die minder geld hadden gekregen en waarschijnlijk boos of teleurgesteld waren, snoepten minder. Door hun boosheid hadden ze blijkbaar minder trek.

Misschien komt dat, denken de Tilburgse psychologen, omdat jongens hun boosheid meer uiten. Meisjes houden hun woede vaker in. Misschien is minder eten een manier om boos te zijn?

zoek-verdieping roodVerdieping

Stijf van schrik
Foto 14Een auto scheurt de hoek om, recht op je af! In een fractie van een seconde gooi jij je fietsstuur om en duikt de berm in. De auto schiet op een halve meter langs je heen, gered!

Als er opeens groot gevaar is, reageert je lijf meteen. De reactie begint met acute hevige angst. Je lichaam produceert dan direct grote hoeveelheden adrenaline en andere stoffen. Je bloeddruk en hartslag stijgen, je spieren spannen zich, waarschijnlijk krijg je kippenvel. Hierdoor zie en hoor je alles beter: je pupillen verwijden en je oren zijn gespitst. Wat in die fractie van een seconde gebeurt staat daarom naderhand als een slow-motion in je geheugen gegrift. Door de schrik is je lichaam helemaal klaar voor actie en kun je heel snel vluchten.

Maar bij sommige mensen gebeurt er iets anders. Ze staan letterlijk stokstijf van de angst. Ze staan aan de grond genageld en doen niets. In de wetenschap heet dat freezing. Dat kan soms nuttig zijn. Gevaarlijke dieren zoals leeuwen en beren, zien bewegingen heel goed. Door stijf als een plank te blijven staan, kan zo’n dier je voorbijlopen zonder je op te merken. Maar in veel situaties is actie beter. Denk aan brand, een kind dat driegt te verdrinken, een neerstortend vliegtuig of een tsunami. Mensen die verstijven, vinden dat vaak heel naar. Ze hebben naderhand meer last van schuldgevoelens en stress dan mensen die vluchtten of anderen hielpen.

Of jij razendsnel tot actie komt of juist bevriest in een noodsituatie weet je niet. Dat blijkt pas wanneer het je werkelijk overkomt. Maar de brandweer en de politie willen natuurlijk geen personeel dat stokstijf staat in plaats van hulp biedt. Samen met wetenschappers proberen ze daarom een test te ontwikkelen die laat zien wat jij zou doen. Sterker nog: ze willen ervoor zorgen dat deze freezers toch in actie komen. Want dat kan je leren, denken wetenschappers. Zo ver is het echter nog niet.

Ga verder naar ‘Emoties –  Aangeboren’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s