Bericht zonder woorden

Wat is?      Voorbeeld      Onderzoek      Test      Verdieping

Question 2 blauw Wat is?

Waarschuwen en leren
Stel je wandelt naar school en plots schiet er een grote woest grommende hond uit de bosjes tevoorschijn. Je schrikt je wezenloos. Door de schrik gaat je hart sneller kloppen en je bijnieren maken het hormoon adrenaline aan. Deze automatische reacties van je lichaam zorgen ervoor dat je heel snel klaar bent voor actie: je gaat er als een speer vandoor of je schopt de hond van je af als hij aanvalt. Zo beschermt angst je tegen een dreigend gevaar!

Ongetwijfeld renden onze verre voorouders doodsbang weg voor bosbranden en aanstormende mammoeten. Met de oermensen die dat niet deden, die geen angst kenden, liep het niet goed af. Angst is dus heel nuttig, we voelen het om te overleven.

Foto 7Emoties zijn nuttig. Angst kan levens redden. Maar emoties verbinden ook mensen. Het maakt ze tot een groep of een stelletje. Als een goede vriend iets moois presteert, dan deel je in zijn geluk door trots te zijn en blij. Overkomt iemand iets naars, dan voel je met hem mee en geef je troost.

Het akelige gevoel van schuld, schaamte, verdriet en spijt zorgt er voor dat je een volgende keer iets anders aanpakt. Je leert er van! Zelfs jaloezie en boosheid kunnen positief uitwerken. Met jaloezie vertel je iemand dat je erg op hem gesteld bent en door boos te zijn, zeg je eigenlijk: hé, er is een probleem dat ik erg belangrijk vind.

Toch brengen emoties niet alleen goede dingen. Boze mensen kunnen gaan slaan of oorlog voeren. Jaloezie kan leiden tot het einde van een vriendschap. Dat lijkt niet zo nuttig. Misschien is er te veel emotie? Of misschien is het juist goed om een vriendschap te verbreken en een nieuwe aan te gaan, zodat groepjes mensen niet altijd bij elkaar blijven, maar ook eens de wereld gaan ontdekken?

voorbeeld Voorbeeld

Pas op! Help!
Wat vertellen emoties je?

  • angst – dingen waarvan je bang bent, zijn vaak gevaarlijk, angst zeg ‘pas op!’ Een waarschuwing dus om niet gewond te raken of dood te gaan.
  • blijheid – een lach is een goedkeuring zonder woorden: ‘ik ben blij dat je er bent’ of ‘dit vind ik leuk’
  • boosheid – wie zich boos maakt, zegt ‘het gaat niet zoals ik wil, het moet echt anders!’
  • verbazing– ‘hé, er iets onverwachts aan de hand’, ‘gaat dit wel goed?’
  • verdriet– een traan of treurig gezicht, zegt zonder woorden ‘troost me, steun me, help me’
  • walging – dingen waarvan je walgt zijn vaak gevaarlijk of ongezond: oppassen dus

Foto 8

zoek-verdieping oranje Onderzoek

Leven zonder angst
Hoe is het om geen angst te hebben? De Portugees-Amerikaanse dokter Antonio Damasio beschrijft in een van zijn boeken een vrouw zonder angst. Ze is erg vriendelijk, heel open, vrolijk en spontaan. Ze heeft veel vrienden, een lieve man en kinderen. Niets mis mee op het eerste gezicht. Maar is dat wel zo?

Foto 9

Nee! De vrouw ging met een reden naar een dokter, ze had problemen. Zo moest ze zich de hele tijd inhouden om mensen te knuffelen of iedereen overdreven hartelijk te begroeten. Bovendien was ze al vaak bedrogen omdat ze iedereen vertrouwde.

Damsio onderzocht haar en ontdekte op een hersenscan dat een stukje van haar hersens, de amygdala, was beschadigd: de hersencellen daar waren dood. En juist in dat stukje hersens huist het gevoel angst. De vrouw wist weldegelijk wat gevaar was– ze wist bijvoorbeeld dat je je hand niet in het vuur moet steken- maar ze bleek de angst ervoor niet te kunnen voelen. Ze kon ook geen angst herkennen op iemands gezicht en geen angstig gezicht tekenen, terwijl ze een prima tekenares was.

Damasio ontdekte dat mensen die een bepaalde emotie missen regelmatig ‘domme’ beslissingen nemen. Zo kunnen mensen zonder angst enorme bedragen verliezen bij gokken. Damasio denkt dat dit komt omdat ze zich niet rot voelen als ze geld verliezen. Ze weten wel dat geld verliezen problemen geeft, maar voelen doen ze het niet. Hierdoor nemen ze te makkelijk grote risico’s. Iemand die echt verstandig wil zijn, doet er dus goed aan om óók naar zijn emoties te luisteren!

A Test

Hoe goed herken jij emoties?
Doe de test!

Er staan veel emotieherkenningstestjes op internet. Maar de meeste zijn in het Engels. Is jouw Engels goed? Probeer het dan maar eens:

  • Test gemaakt door University of California [link openen in nieuw venster]. Scroll naar beneden, naar de ‘tv’. Klik op een cijfer: je krijgt heel kort (!) een emotie te zien, zoek de juiste.
  • Test van Cold Spring Harbor Laboratory [link openen in nieuw venster]. Klik op een gezicht, kijk goed en kies de juiste emotie.
  • Test van Ohio State University [link openen in nieuw venster]. Kies de juiste emotie onder elke foto (hier heb je wellicht een woordenboek bij nodig!)
zoek-verdieping rood Verdieping

Angst bij rampen

Bekijk hier het fragment over Pa Sem. Pa Sem werd landelijk bekend toen hij tijdens de Bijlmerramp in 1992 een 8-jarige jongen uit een brandende flat redde.

Omdat angst levensreddend kan zijn, is deze emotie ook heel dwingend. Na een ramp vertellen veel overlevenden dat ze niet nadachten, in hun hoofd was alleen die ene gedacht: ‘ik moet hier weg, weg, weg!’. Sommigen schamen zich daar later voor of voelen zich schuldig. Eerst zijn ze heel opgelucht omdat ze zelf veilig zijn, maar daarna gaan ze piekeren: ik had anderen moeten helpen, op zoek moeten gaan naar de brandblusser of 112 moeten bellen. En er zijn genoeg voorbeelden van dappere mensen die, nadat ze eerst zichzelf gered hadden, terugkeerden in het gevaar om anderen te redden. Maar de angst heeft haar werk gedaan: de emotie heeft iemands leven gered.

Ga verder naar ‘Hoe werken Emoties’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s