Wat is eerlijk?

Ethiek – 1. Rechtvaardigheid

Wat is? Voorbeeld Onderzoek Meer weten?

voorbeeld   Wat is eerlijk?

Het eerste onderwerp dat we bespreken uit de ethiek, is het onderwerp “rechtvaardigheid”. De meeste mensen zeggen dat je gelukkig wordt als er rechtvaardigheid is. Maar wat is dat eigenlijk? Rechtvaardig‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍heid betekent dat ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍alles eerlijk geregeld is. Dus als je je goed gedraagt ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍word ‍‍‍‍‍je beloond, maar als je je niet goed gedraagt ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍word‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ je gestraft. Als je goed je best doet op school krijg je bijvoorbeeld een goed cijfer, maar als je elke dag alleen maar zit te kletsen moet je strafwerk schrijven. Is dat rechtvaardig?

voorbeeld   Voorbeeld: Verblijfsvergunning

Winnie, Tom en de ouders van Winnie komen uit een ander land. Ze willen graag in dit land blijven, maar daarvoor hebben ze een verblijfsvergunning nodig.Een verblijfsvergunning is een papiertje waarop staat dat jij in een land mag wonen en werken, ook al ben je daar niet geboren.

   Onderzoek

De filosoof Plato heeft veelgeschreven over rechtvaardigheid. Volgens hem is bijvoorbeeld “het teruggeven van dingen die je geleend hebt” niet altijd rechtvaardig. Hij schrijft: “Stel bijvoorbeeld dat iemand wapens heeft geleend van een vriend, toen die nog goed bij zijn verstand was en die vriend komt ze terugvragen nadat hij gek is geworden. Dan zal iedereen het er toch over eens zijn dat het in zo’n geval niet goed is om de wapens terug te geven? Wie het wel doet, handelt niet juist.” (uit: De Staat). Rechtvaardigheid is volgens Plato “iedereen geven wat men hem verschuldigd is”.

Ben je het met Plato eens dat het niet rechtvaardig is om geleende wapens terug te geven aan een vriend die gek is geworden? Wat zou jij rechtvaardig vinden als jij die vriend was? Wat betekent “iedereen geven wat men hem verschuldigd is” denk je? Hoe zit dat bijvoorbeeld met het verdelen van al het eten in de wereld?

Stellingen (Voor bij de gesprektip: discussie):

  • Het is rechtvaardig dat je een verblijfsvergunning nodig hebt om in een ander land te mogen wonen
  • Als ik uit een ander land zou komen, zou ik geen verblijfsvergunning aanvragen maar me verstoppen
  • Alfred moet Winnie en Tom naar de politie brengen
  • De koning mag mensen een verblijfsvergunning geven
  • Iedereen mag wonen waar hij of zij wil
   Vragen

•   Wat betekent “rechtvaardigheid” volgens jou?

•   Vind je het rechtvaardig dat je straf krijgt als je in de les zit te kletsen?

   Verdieping

Plato denkt na over de vraag of je misschien ook alleen maar kunt doen alsof je rechtvaardig bent, of dat je je echt rechtvaardig moet gedragen.

Hij schrijft:
Is er nog een reden te bedenken waarom we een rechtvaardig leven zouden verkiezen boven de grootst mogelijke onrechtvaardigheid? Natuurlijk niet. Want we hoeven rechtvaardigheid alleen maar te bezitten in de vorm van de valse dekmantel van uiterlijk fatsoen, om vervolgens bij goden en mensen volop alles te kunnen doen waar we zin in hebben, zowel tijdens ons leven als na de dood. (…)Want algemeen wordt aangenomen dat het geen enkele zin heeft deugdzaam en rechtvaardig te zijn, als de mensen om je heen dat niet in de gaten hebben. Het enige gevolg daarvan is een hoop gezwoeg en zichtbare ellende. Nee, dan is het veel beter een reputatie van rechtvaardigheid op te bouwen zonder het werkelijk te zijn, want men zegt dat je dan een goddelijk leven te wachten staat.(…)Als geluk ons doel is, zullen we dit pad inslaan‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍.” (uit: De Staat)‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍

Als je bijvoorbeeld allemaal mooie spullen leent maar deze niet teruggeeft, heb je veel meer spullen. Dan ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍kan‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ je misschien maar beter niet rechtvaardig zijn. Maar je moet wel doen alsof je wel rechtvaardig bent, anders vinden mensen je niet aardig en gaan mensen slecht over je denken‍‍.

Wat bedoelt Plato met “de valse dekmantel van uiterlijk fatsoen”? Ben je het met Plato eens dat het geen zin heeft om rechtvaardig te zijn, als niemand anders het doorheeft? Verzin voor- en tegen argumenten.

   Meer weten?

Het thema Ethiek behandelen we aan de hand van de volgende vier onderwerpen. Klik op een van de onderwerpen en kom alles te weten over ethiek.

  1. Rechtvaardigheid: wat is eerlijk?
  2. Hoe word je gelukkig?
  3. Moraliteit: Hoe moet je je gedragen?
  4. Morele dilemma’s: Hoe kies je hoe je je gedraagt?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s