Wat is goed en wat is fout?

Ethiek – 3. Moraliteit

Wat is? Voorbeeld Onderzoek Verdieping Meer weten?

voorbeeld   Wat is moraliteit?

Hoe moet je je gedragen? De vraag hoe je je moet gedragen heeft te maken met moraal. Een moraal is een antwoord op de vraag ‘wat is goed gedrag?’. “Je mag niet stelen” zou een voorbeeld kunnen zijn van een moraal. Andere voorbeelden zijn: “je moet zorgen voor zieke mensen” en “je mag niet pesten”. Verschillende mensen hebben verschillende moralen. Zo vind jij misschien dat een man de deur open moet houden voor een vrouw, maar iemand anders vindt dat misschien onzin. Of een Christen vindt dat je varkensvlees mag eten, maar volgens Moslims is het niet goed om dat te doen.

roodkapje
In verhalen zit vaak ook een moraal. Vooral Disneyverhalen staan erom bekent dat ze vaak een moraal hebben. Welke moraal vind je in Roodkapje, denk je?

voorbeeld   Voorbeeld

Een voorbeeld van een moraal is: “je mag niet pesten”.

   Vragen

•   Wat denk jij, mag je pesten of niet?

•   Waarom zou je wel mogen pesten of waarom niet?

•   Zijn er misschien bepaalde situaties waarin je wel mag pesten en andere situaties waarin het niet mag? Of mag het gewoon nooit? 

   Onderzoek

Bestaat er een moraal die geldt voor iedereen? Een moraal die geldt voor elk mens over de hele wereld, ongeacht in welk land je woont, van welke cultuur je bent, of gelovig bent of niet? Welk moraal zou dit zijn, die voor iedereen geldt?

Extra uitleg 
Filosofen die denken dat er inderdaad een moraal bestaat die voor iedereen geldt, zijn “natuurrechtdenkers“. Zij denken dat er een moraal is die voor ieder mens ter wereld geldt. Bijvoorbeeld ” je mag geen andere mensen doden” . Er zijn ook filosofen die denken dat moraal altijd verschilt per cultuur en dat de ene cultuur het niet beter weet dan de andere. Volgens hen zijn er dus verschillende moralen, maar je kunt niet zeggen welke moraal beter of slechter is dan de andere. Deze filosofen noem je ” cultuurrelativisten“.

 

   Verdieping

Pesten: twee filosofische stromingen
Ook door filosofen is over dit soort vragen nagedacht. Er zijn twee belangrijke stromingen die verschillende antwoorden geven op deze vraag, namelijk de gevolgenethiek en de plichstethiek

Volgens de filosofen van de gevolgenethiek moet je om te bepalen hoe je je gedraagt kijken naar de gevolgen van je gedrag. Dus voordat je kiest wat je gaat doen, vraag je je af: wat gebeurt er als ik dit doe? Welke gevolgen heeft mijn gedrag? Wat zijn nu precies de gevolgen van pesten? Het zou kunnen dat iemand die gepest wordt zich rot voelt. Maar het kan ook dat anderen heel hard moeten lachen om de pesterijen. Iemand die zich gedraagt volgens de gevolgenethiek, zou kunnen denken: “als ik iemand pest, is het gevolg daarvan dat 1 persoon zich rot voelt, en dat 10 kinderen moeten lachen. 10 kinderen zijn veel meer dan 1, en dus is het goed om te pesten”.

De filosofen van de plichtethiek zijn het hier helemaal niet mee eens. Zij zeggen dat je om te bepalen hoe je je gedraagt moet kijken naar de reden waarom je iets doet. Je moet eigenlijk van tevoren al bedenken hoe je vindt dat iemand zich moet gedragen en daar moet je je zelf dan aan houden. Vind je dat pesten op zichzelf slecht gedrag is? Dan is jouw moraal: “pesten is slecht. Ik zal nooit iemand pesten”. Telkens als je in een situatie komt waarbij iemand gepest wordt doe je hier niet aan mee. Je verplicht jezelf dus om je aan je eigen moraal te houden.

Met welke filosofische stroming ben jij het eens, met de gevolgenethiek of met de plichtethiek? In sommige gevallen zullen beide stromingen hetzelfde gedrag aanraden. Zoals in het geval van iemand slaan: het gevolg daarvan is negatief, en iemand slaan is op zichzelf ook geen goed gedrag. Kun je een voorbeeld verzinnen waarbij de gevolgenethiek en de plichtethiek hetzelfde gedrag aanraden? In sommige gevallen zullen beide stromingen ander soort gedrag aanraden, zoals bijvoorbeeld bij pesten. Kun je nog een ander voorbeeld bedenken?

   Meer weten?

Het thema Ethiek behandelen we aan de hand van de volgende vier onderwerpen. Klik op een van de onderwerpen en kom alles te weten over ethiek.

  1. Rechtvaardigheid: wat is eerlijk?
  2. Hoe word je gelukkig?
  3. Moraliteit: Hoe moet je je gedragen?
  4. Morele dilemma’s: Hoe kies je hoe je je gedraagt?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s