1. Wat is de mens? (oud)

Wat is?

Verschillende filosofen hebben in de geschiedenis van de filosofie nagedacht over de vraag “wat is de mens?”. Zij kwamen met verschillende antwoorden. De oude Grieken dachten bijvoorbeeld dat de mens een speciaal soort dier was, namelijk een dier dat kan denken. Latere filosofen dachten bijvoorbeeld dat de mens het enige wezen is dat in God gelooft, of het enige wezen dat kan praten, of het enige wezen dat moreel kan handelen (zie ook: ethiek, onderwerp 3: moraliteit).

Onderzoek

Gesprekstip: dialoog
Kijk naar de onderstaande uitspraken van filosofen en andere denkers over de mens. Wat betekenen de uitspraken? Welke van deze uitspraken is een goed antwoord op de vraag “wat is de mens?”, denk je? Waarom?

“De mens is een politiek dier” – Aristoteles
“De mens is het enige wezen dat opvoeding nodig heeft” – Immanuel Kant
“De mens wordt onderscheiden van alle andere schepselen door het vermogen om te lachen” – Joseph Addison
“De mens is het enige dier dat zijn kont afveegt” – Bergman

Extra: in het onderstaande filmpje zie je ratten die gaan lachen als ze gekieteld worden!

Voorbeeld: Robots en mensen

Onderzoek

Wat is het verschil tussen een robot en een mens? Zou je het merken als jouw vader tijdelijk werd vervangen door een robot-versie? Zou het kunnen dat jouw vader een robot is? Kun je je voorstellen dat we in de toekomst robots gemaakt zullen worden die precies hetzelfde zijn als mensen? Of is er iets aan de mens wat een robot nooit kan hebben (en wat is dat dan)?

Verdieping

Sommige filosofen denken dat de mens net zoiets is als een (hele ingewikkelde) computer. We zijn machines en we zijn zo geprogrammeerd, dat ons doel is om te blijven leven. Ons lichaam is de computer. Hoe we ons gedragen komt door de programma’s die op die “computer” staan. We kunnen dus niets zelf kiezen, we zijn gedetermineerd (zie ook: metafysica, onderwerp 4: determinisme).

Leg uit hoe je de opvatting dat de mens een computer is kunt koppelen aan het determinisme. Zou dit waar kunnen zijn, denk je? Geef argumenten voor en argumenten tegen de stelling dat jij een computer bent.